Continuous Inkjet (CIJ) Kodlama Cihazı Nedir? Inkjet Kodlama Teknolojisi ve Kullanım Alanları

Bir içecek şişesinin üzerindeki üretim tarihi, gıda ambalajındaki parti numarası veya kablonun üzerindeki metre bilgisi nasıl basılır? Üretim hattında hızla ilerleyen ürünlere, baskı yüzeyine temas etmeden bilgi yazdırmak için kullanılan teknolojilerden biri Continuous Inkjet (CIJ), yani sürekli mürekkep püskürtmeli kodlama teknolojisidir.

CIJ kodlama cihazları; ürün ve ambalajların üzerine tarih, saat, lot numarası, seri numarası ve diğer değişken verileri basmak için kullanılır. Şişelerden esnek ambalajlara, metal kutulardan boru ve kablolara kadar geniş bir uygulama alanına sahiptir. Domino: CIJ teknolojisine giriş

Tempo Makina olarak 1983’ten bu yana edindiğimiz deneyim ve Türkiye’de resmi distribütörü olduğumuz Domino Printing Sciences’ın teknolojileriyle, üreticilerin inkjet kodlama ihtiyaçlarına yönelik çözümler sunuyoruz.

Inkjet kodlama nedir?

Inkjet kodlama, mürekkep damlalarının kontrollü biçimde bir yüzeye püskürtülmesiyle yazı, rakam, sembol veya kod oluşturulmasıdır. Endüstriyel uygulamalarda amaç, üretim sırasında değişen bilgileri ürün veya ambalajla eşleştirmektir.

Örneğin ambalaj tasarımı binlerce üründe aynı kalabilir; ancak üretim saati, parti numarası veya ürünün seri numarası değişebilir. Inkjet kodlama cihazı bu bilgileri üretim akışına uygun şekilde basar.

“Inkjet” bir teknoloji ailesinin adıdır. CIJ, bu ailenin sürekli mürekkep akışıyla çalışan bir türüdür. İhtiyaç anında damla üreten Drop-on-Demand (DOD) sistemler de inkjet teknolojileri arasında yer alır. Bu nedenle inkjet kodlama cihazı seçerken kullanılan baskı yöntemini ve uygulamaya uygunluğunu birlikte değerlendirmek gerekir. Domino: Inkjet baskı yöntemleri

Neden “Continuous”, yani “sürekli” olarak adlandırılır?

CIJ teknolojisindeki “continuous” kelimesi, cihazın baskıya hazır çalışma durumunda kesintisiz bir mürekkep jeti oluşturmasını ifade eder.

Bu akıştan üretilen damlaların yalnızca bir bölümü ürün üzerine basılır. Baskıda kullanılmayan damlalar, baskı kafasındaki geri toplama kanalına girerek mürekkep sistemine geri döner.

Dolayısıyla ürünler arasındaki boşluklarda yüzeye mürekkep basılması gerekmez; mürekkep dolaşımı sürerken damlalar geri toplanabilir. “Sürekli” ifadesi cihazın hiç kapatılamayacağı veya mürekkebin tamamının tüketildiği anlamına gelmez. Teknolojinin adı, mürekkep akışının çalışma prensibinden gelir. Domino: CIJ akışı ve geri toplama sistemi

CIJ kodlama cihazı nasıl çalışır?

CIJ baskıda akışkan kontrolü, damla üretimi ve elektrostatik yönlendirme birlikte çalışır. Süreç beş temel aşamada açıklanabilir:

1. Mürekkep basınçlandırılır. Mürekkep, sistemden baskı kafasına gönderilir ve küçük bir nozuldan çıkarak ince bir jet oluşturur.

2. Jet damlalara ayrılır. Yüksek frekanslı titreşim, mürekkep jetini düzenli damlalara böler.

3. Damlalar elektriksel olarak yüklenir. Basılacak mesajın gerektirdiği damlalara kontrollü elektrik yükü uygulanır.

4. Damlalar yönlendirilir. Elektrostatik alan, yüklü damlaların izlediği yolu değiştirerek ürün üzerindeki hedef noktalara ulaşmasını sağlar.

5. Kullanılmayan mürekkep geri toplanır. Baskıya yönlendirilmeyen damlalar “gutter” adı verilen kanaldan sisteme geri döner.

Bu geri dolaşım, CIJ teknolojisinin temel özelliklerinden biridir.

Noktalardan yazıya: Ürün hareketinin rolü

CIJ ile basılan karakterler, belirli bir düzen içinde yerleştirilen noktalardan oluşur. Damlaların yönlendirilmesi ve ürünün baskı kafasına göre hareketi birlikte yazıyı meydana getirir.

Baskının doğru konumda başlaması için ürün algılama sinyali kullanılır. Hat hızı değişiyorsa enkoderden alınan hareket bilgisi, baskının ürün hareketiyle senkronize edilmesine yardımcı olur. Yanlış hız veya tetikleme ayarları, karakterlerin gereğinden geniş ya da dar görünmesine veya kodun hedeflenen alanın dışına kaymasına neden olabilir. Domino: Baskı gecikmesi ve enkoder ayarları

Solvent ve viskozite neden kontrol edilir?

Solvent bazlı CIJ sistemlerinde çalışma sırasında çözücü buharlaşır. Bu durum mürekkebin viskozitesini, yani akmaya karşı gösterdiği direnci değiştirebilir.

Kararlı damla oluşumu için mürekkebin belirli çalışma koşullarında tutulması gerekir. Domino Ax-Series sistemlerinde viskozite ölçülür ve gerektiğinde “make-up” olarak adlandırılan tamamlayıcı solvent eklenir. Böylece mürekkebin baskıya uygun özelliklerinin korunması hedeflenir. Domino: Mürekkep viskozitesi kontrolü

CIJ kodlama ile hangi bilgiler basılabilir?

Cihazın modeli, baskı kafası, yazılımı ve mesaj düzenine bağlı olarak CIJ ile şu bilgiler basılabilir:

• Üretim tarihi ve saati

• Son tüketim tarihi veya tavsiye edilen tüketim tarihi

• Parti ve lot numarası

• Seri numarası ve sayaç bilgileri

• Üretim hattı veya vardiya kodu

• Ürün tipi, ölçüsü ve teknik tanımlamalar

• Promosyon kodları

• Logo ve semboller

• Uygun konfigürasyonlarda barkod, DataMatrix ve QR kod

Domino’nun Ax-Series portföyünde farklı damla boyutlarına ve uygulamalara yönelik baskı kafaları bulunur. Küçük bileşenlerde insan tarafından okunabilir metinler ve 2D kodlar için tasarlanan seçenekler de mevcuttur. Domino: Ax-Series baskı kafaları ve kod seçenekleri

Özellikle makineyle okunacak kodlarda seçim yalnızca kodun basılabilmesine göre yapılmamalıdır. Kod boyutu, veri miktarı, yüzey eğriliği, kontrast ve gerçek hat hızındaki okunabilirlik birlikte değerlendirilmelidir.

Inkjet kodlama hangi yüzeylere uygulanabilir?

CIJ, hem emici hem de emici olmayan birçok yüzeye uygulanabilir. Ancak yüzey uyumluluğu, cihazın yanında mürekkep seçimine, yüzey durumuna ve baskı sonrasındaki işlemlere bağlıdır.

Bu liste uygulama alanlarını gösterir; her malzemenin her mürekkeple aynı sonucu vereceği anlamına gelmez. Özellikle PE ve PP gibi düşük yüzey enerjili plastiklerde tutunma testi önemlidir. Vernik, yağ, toz veya nem de aynı malzeme üzerinde farklı sonuçlar doğurabilir. Domino: CIJ yüzey uyumluluğu ve mürekkep tutunması

Sektörlere göre CIJ kodlama uygulamaları

Gıda: Ambalaj üzerinde tarih ve parti bilgisi

Gıda üretiminde kodun, ambalajın kullanım süresi boyunca okunabilir kalması beklenir. Örneğin bir bisküvi paketine tarih ve lot numarası basılacaksa kodlama alanı, ambalajın katlanması ve ürünlerin birbirine sürtünmesi değerlendirilmelidir.

Konserve gibi ısıl işlem gören ürünlerde ise baskının işlemden önce mi sonra mı yapılacağı mürekkep seçimini etkiler. Buradaki seçim sorusu yalnızca “Baskı tutuyor mu?” değildir; “Üretim ve dağıtım sürecinin sonunda hâlâ okunabiliyor mu?” sorusudur.

İçecek: Şişe ve kutularda yüksek hızlı kodlama

İçecek hatlarında cam şişeler ve metal kutular üzerine tarih, parti veya promosyon bilgileri basılabilir. Şişe eğriliği, baskı alanına erişim ve ürünün konumu uygulama tasarımını etkiler. Domino, cam şişe ve kutu kodlamasında CIJ çözümleri sunar. Domino: İçecek sektörü kodlama çözümleri

Örneğin soğuk dolum sonrasında yoğuşma oluşan bir ambalajda, kuru numuneyle yapılan test tek başına yeterli olmayabilir. Deneme, kodlamanın gerçekleşeceği gerçek yüzey koşulunda yapılmalıdır.

İlaç: Parti bilgileri ve yardımcı izlenebilirlik kodları

İlaç üretiminde ambalaj malzemesi, kod kalitesi ve mürekkebin uygulamaya uygunluğu birlikte ele alınır. Domino’nun PCI ile yürüttüğü çalışmada, HDPE şişelerde kullanılan yardımcı DataMatrix kodları için belirli mürekkep ve şişe kombinasyonlarının migrasyon davranışı değerlendirilmiştir. Bu örnek, seçimin uygulamaya özel doğrulama gerektirdiğini gösterir. Domino: PCI ile HDPE şişe kodlama çalışması

Bir yardımcı izlenebilirlik koduyla nihai ambalajın serileştirme ihtiyacı aynı şekilde değerlendirilmemelidir. Baskı teknolojisi, istenen kodun özelliklerine göre seçilmelidir.

Kozmetik ve temizlik ürünleri: Farklı ambalajlarda kodlama

Kozmetik ve ev bakım ürünlerinde aynı üretim tesisinde farklı renk, form ve malzemelerde ambalajlar kullanılabilir. Bir şampuan şişesinin altına veya deterjan ambalajının yan yüzeyine lot numarası basılması, CIJ için değerlendirilebilecek uygulamalardır.

Bu uygulamalarda baskı konumu kadar kodun kontrastı ve ürünle temas ettiğinde dayanımı da önemlidir. Açık renk ambalajda okunaklı olan bir kod, koyu renkli ambalajda farklı mürekkep gerektirebilir. Domino: CIJ uygulamaları ve mürekkep seçenekleri

Kablo, boru ve profil: Metraj ve teknik tanımlama

Ekstrüzyon hatlarında ürün sürekli ilerlerken belirli aralıklarla marka, ürün tipi, parti numarası ve metraj bilgisi basılabilir. Domino’nun bu alandaki çözümleri PE, PU, PVC ve çeşitli diğer ekstrüzyon malzemelerini kapsar; bazı uygulamalarda yüzey ön işlemi veya baskı sonrası işlem kullanılır. Domino: Ekstrüzyon için kodlama çözümleri

Örneğin kablo üretiminde baskının ilk anda okunaklı olması yeterli değildir. Kablo makaraya sarıldığında kodun karşı yüzeye geçmemesi ve kullanım sırasında okunabilirliğini koruması da değerlendirilmelidir.

Elektronik ve endüstriyel parçalar: Küçük alanlarda tanımlama

Elektronik kartlar ve endüstriyel bileşenlerde sınırlı bir alana ürün veya üretim bilgisi yazılması gerekebilir. Domino Ax-Series içinde PCB ve bileşen kodlama uygulamalarına yönelik mürekkep ve baskı kafası seçenekleri bulunur. Domino: Ax-Series endüstriyel uygulamaları

Seçim yapılırken kodun boyutu, yüzeye erişim ve parçanın baskıdan sonra göreceği işlemler dikkate alınmalıdır.

Inkjet kodlamada mürekkep seçimi neden kritiktir?

CIJ mürekkebi, renklendirici dışında çözücü, bağlayıcı ve çeşitli işlevsel bileşenler içerir. Bu bileşenlerin dengesi damla oluşumunu, yüzeye tutunmayı, kuruma davranışını ve dayanımı etkiler.

Uygulamaya göre hızlı kuruyan, yüksek kontrast sağlayan, belirli yüzeylere güçlü tutunan veya özel üretim süreçlerine dayanabilen formülasyonlar gerekebilir. Tek bir mürekkebin bütün uygulamalarda aynı performansı vermesi beklenmemelidir. Domino: CIJ mürekkep formülasyonu

Mürekkep değerlendirmesinde şu sorular yol gösterir:

• Kod, açık mı koyu mu bir yüzeye basılacak?

• Baskı anında yüzey kuru, nemli veya yağlı mı?

• Ürün, baskıdan sonra ne kadar sürede başka bir yüzeye temas edecek?

• Kod; su, ısı, soğuk, sürtünme veya kimyasal etkiye maruz kalacak mı?

• İnsan tarafından okunması mı, kamerayla doğrulanması mı gerekiyor?

• Uygulama için özel mürekkep uygunluk belgeleri gerekli mi?

En sağlıklı değerlendirme, gerçek ürün üzerinde ve üretimi temsil eden koşullarda yapılan baskı denemesidir.

Domino CIJ kodlama cihazlarında i-Pulse teknolojisi

Domino Ax-Series’in temel teknolojilerinden biri i-Pulse baskı kafası sistemidir. Kontrollü damla oluşumu ve yerleşimi üzerine geliştirilen bu sistem, tutarlı kod kalitesini desteklemek üzere tasarlanmıştır. Domino: i-Pulse teknolojisinin geliştirilmesi

Ax-Series içinde farklı uygulamalara yönelik nozul ve baskı kafası seçenekleri bulunur. Örneğin 40, 50, 60 ve 75 mikrometre nozul seçenekleri farklı baskı ihtiyaçlarına yöneliktir. Dar alanlara kurulum için açılı kafalar; farklı mesaj ve hız ihtiyaçları için çift jetli seçenekler değerlendirilebilir. Bu ölçüler doğrudan basılan karakterin yüksekliğini ifade etmez. Domino: Ax-Series teknik broşürü

Doğru konfigürasyon, baskı örneği ve hat koşulları birlikte incelenerek belirlenmelidir.

CIJ kodlama cihazı seçerken nelere bakılmalı?

Gerçek mesajla hat performansı

“Kodlama cihazı ne kadar hızlı?” sorusunun cevabı mesajdan bağımsız değildir. Tek satırlı kısa bir tarih ile çok satırlı, daha fazla veri içeren bir mesajın baskı ihtiyacı farklıdır.

Teklif değerlendirmesinde kendi mesajınızın, hedeflenen karakter boyutunda ve gerçek hat hızında basılmasını istemek yararlıdır.

Baskı kafasının yerleşimi

Kafanın ürüne uzaklığı, montaj açısı ve ürünün hat üzerindeki kararlılığı baskıyı etkiler. Temassız baskı, eğrisel yüzeylerde esneklik sağlar; ancak ürünün baskı alanındaki konumu yine de kontrol altında tutulmalıdır.

Çalışma ortamı

Toz, nem, sıcaklık ve temizlik koşulları cihaz seçiminde dikkate alınmalıdır. Örneğin Domino Ax550i, zorlu üretim ortamlarına yönelik 316 kalite paslanmaz çelik gövde ve IP66 korumalı elektronik bölme gibi özellikler sunar. Koruma kapsamı, seçilen konfigürasyonun teknik dokümanıyla birlikte değerlendirilmelidir. Domino: Ax550i özellikleri

Kod yönetimi ve doğrulama

Doğru yüzeye okunaklı biçimde basılan yanlış bir tarih yine hatalı koddur. Bu nedenle operatör yetkileri, mesaj seçimi, tarih kuralları ve ürün değişimindeki kontroller de sistem tasarımına dâhil edilmelidir.

Üretim ihtiyacına bağlı olarak merkezi kod yönetimi ve mevcut üretim sistemleriyle entegrasyon değerlendirilebilir. Domino’nun kodlama otomasyonu çözümleri bu amaçla kullanılabilir. Domino: Kodlama otomasyonu ve entegrasyon

CIJ cihazının toplam sahip olma maliyeti nasıl değerlendirilir?

Satın alma fiyatı, kodlama yatırımının yalnızca bir bölümüdür. Toplam sahip olma maliyeti değerlendirmesine şu kalemler de eklenmelidir:

• Mürekkep ve make-up tüketimi

• Planlı bakım ve temizlik ihtiyacı

• Operatörün cihazla ilgilenmek için ayırdığı süre

• Ürün değişimlerinde yapılan ayarlar

• Beklenmeyen duruşlar

• Hatalı baskı nedeniyle ayrılan veya yeniden işlenen ürünler

• Teknik destek ve yedek parça erişimi

Karşılaştırmanın aynı mesaj, benzer üretim koşulları ve eşdeğer kalite hedefleri üzerinden yapılması gerekir. Böylece yalnızca sarf malzemesi fiyatı yerine, kabul edilebilir kalitede kodlanan ürün başına maliyet değerlendirilebilir.

CIJ kodlama hakkında sık sorulan sorular

CIJ ürün yüzeyine temas eder mi?

Hayır. Mürekkep damlaları baskı kafası ile ürün arasındaki mesafeyi geçerek yüzeye ulaşır. Bu özellik şişe, kutu ve kablo gibi eğrisel yüzeylerde uygulama esnekliği sağlar. Domino: Temassız CIJ baskı

Aynı cihazla farklı ambalajlara baskı yapılabilir mi?

Uygun yüzey ve mürekkep kombinasyonlarında mümkündür. Ancak ambalaj malzemesi veya rengi değiştiğinde tutunma ve okunabilirlik yeniden kontrol edilmelidir.

CIJ baskı silinir mi?

Dayanım; mürekkep, yüzey, kuruma süresi ve maruz kalınan koşullara bağlıdır. İstenen kalıcılık, sürtünme ve süreç testleriyle değerlendirilmelidir.

CIJ ile QR kod basılabilir mi?

Uygun cihaz ve baskı kafası konfigürasyonlarında basılabilir. Kodun veri yoğunluğu, boyutu ve hat hızında okunabilirliği uygulama üzerinde doğrulanmalıdır.

CIJ cihazı sürekli açık mı kalmalıdır?

“Continuous” kelimesi mürekkep akışını tanımlar. Cihaz, üreticinin açılış, kapanış ve bekleme prosedürlerine uygun şekilde kullanılmalıdır.

Üretiminize uygun inkjet kodlama çözümü

CIJ kodlama cihazı seçimi; ürününüzü, ambalajınızı, üretim hızınızı ve izlenebilirlik ihtiyacınızı birlikte değerlendirmeyi gerektirir. Doğru cihaz, baskı kafası, mürekkep ve entegrasyonun bir araya gelmesiyle okunaklı ve üretim koşullarına dayanıklı kodlar elde edilebilir.

Tempo Makina olarak Domino inkjet kodlama çözümleriyle üretiminize uygun sistemi belirlemenize yardımcı oluyoruz. Ürününüzün yüzeyini, basılacak bilgileri, hat hızını ve baskı sonrası koşulları bizimle paylaşarak CIJ kodlama ihtiyacınızı birlikte değerlendirebilirsiniz.